ในประเทศจีนกำลังมีประเด็นถกเถียงกันอย่างกว้างขวาง เกี่ยวกับการที่ห้างสรรพสินค้าและอาคารสมัยใหม่พร้อมใจกันติดตั้งแต่ “ชักโครก” หรือ “ส้วมแบบโถนั่ง” และแทบไม่เหลือ “ส้วมนั่งยอง” แบบดั้งเดิมให้เห็น เรื่องนี้กลายเป็นประเด็นขึ้นมา เพราะคนจีนจำนวนไม่น้อยยังคงคุ้นชินและรู้สึกสบายใจกับการใช้ส้วมนั่งยองมากกว่า
ความรู้สึกนี้มาจากความเชื่อที่ฝังรากลึกว่า ส้วมแบบนั่งยองในที่สาธารณะนั้นสะอาดกว่า เพราะไม่ต้องให้ผิวหนังสัมผัสกับฝารองนั่งที่ผ่านการใช้งานมานับไม่ถ้วน ผลสำรวจในจีนก็ชี้ชัดว่า คนส่วนใหญ่เลือกใช้ส้วมแบบนั่งยองมากกว่าเมื่อต้องเข้าห้องน้ำสาธารณะ
แต่ในความเป็นจริงแล้ว ความเชื่อนี้ถูกต้องแค่ไหน? และส้วมแบบไหนกันแน่ที่สะอาดกว่า? ความจริงทางวิทยาศาสตร์อาจทำให้หลายคนประหลาดใจ เพราะมีงานวิจัยที่ชี้ว่า “โถนั่งนั้นอาจสะอาดกว่าโถนั่งยองเสียอีก”
- เผยความจริงเรื่องของ “ละอองน้ำ” ที่มองไม่เห็น
เหตุผลหลักมาจากตอนที่เรากดน้ำล้างส้วม ไม่ว่าจะเป็นแบบนั่งหรือแบบยอง ทุกครั้งที่กดจะมีละอองน้ำเล็กๆ ที่ปนเปื้อนเชื้อโรคฟุ้งกระจายออกมาในอากาศ
- ชักโครกแบบนั่ง ส่วนใหญ่มีระบบท่อรูปตัว S (Siphon) ซึ่งช่วยจำกัดการฟุ้งกระจายของละอองน้ำได้ดีกว่า อีกทั้งร่างกายเราอยู่ห่างจากผิวน้ำมากกว่า และที่สำคัญหากเราปิดฝาก่อนกด ก็แทบจะบล็อกเชื้อโรคไม่ให้ลอยออกมาได้เลย
- ชักโครกแบบยอง ไม่มีฝาปิด ตอนกดน้ำ ละอองเชื้อโรคจึงฟุ้งกระจายไปทั่วห้องน้ำได้ง่ายกว่า และขณะที่เรานั่งยอง ใบหน้าของเราจะอยู่ใกล้กับปากท่อระบายน้ำมากกว่า ทำให้มีโอกาสสูดดมหรือสัมผัสเชื้อโรคได้มากกว่า
- นั่งทับแล้วจะติดโรคจริงหรือ
ความกังวลยอดฮิตของคนจีนคือการกลัวติดโรคผิวหนังหรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์จากการนั่งทับฝารองนั่ง ขอบอกเลยว่า “โอกาสน้อยมากจนแทบเป็นไปไม่ได้”
เชื้อโรคที่ก่อให้เกิดโรคร้ายแรงอย่างซิฟิลิส หนองใน หรือ HIV ไม่สามารถทนอยู่ในสภาพแวดล้อมภายนอกร่างกายมนุษย์ได้นานนัก พื้นผิวที่เย็นและแข็งของฝารองนั่งจึงไม่ใช่ที่ที่เชื้อโรคเหล่านี้จะอาศัยอยู่ได้ ประกอบกับห้างสรรพสินค้ามีมาตรฐานความสะอาดที่พนักงานทำความสะอาดและฆ่าเชื้อเป็นประจำอยู่แล้ว
แล้วทำไมห้างในจีนถึงพร้อมใจกันเลือก “ชักโครกแบบนั่ง”
นอกเหนือจากเหตุผลด้านสุขอนามัยแล้ว ยังมีเหตุผลด้าน “เศรษฐกิจและความปลอดภัย” ที่สำคัญไม่แพ้กัน
- ติดตั้งง่ายและประหยัดกว่า การสร้างส้วมซึมต้องยกพื้นให้สูงขึ้นประมาณ 20-30 ซม. เพื่อวางระบบท่อ ซึ่งใช้ทั้งวัสดุ เวลา และต้นทุนมากกว่า ในขณะที่ชักโครกมีความสูงในตัวอยู่แล้ว ติดตั้งได้สะดวกกว่ามาก
- ปลอดภัยและเป็น Universal Design ห้างเป็นสถานที่ที่มีคนทุกเพศทุกวัย ตั้งแต่เด็ก คนชรา ผู้พิการ ไปจนถึงผู้ที่มีปัญหาสุขภาพ ชักโครกนั้นใช้งานสะดวกและปลอดภัยกว่าสำหรับทุกคน การนั่งยองนานๆ อาจทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองไม่พอจนหน้ามืดเวลาลุกขึ้นได้ ซึ่งเป็นอันตรายสำหรับผู้สูงอายุหรือผู้มีโรคประจำตัว
ข้อแนะนำสำหรับคนจีนที่ยังทำใจนั่งบนฝารองชักโครกไม่ได้
- ใช้ทิชชูเปียกหรือสเปรย์แอลกอฮอล์เช็ดฝารองนั่งก่อนใช้
- ปิดฝาชักโครกก่อนกดน้ำทุกครั้ง เพื่อป้องกันเชื้อโรคฟุ้งกระจาย
- หลังจากเสร็จธุระ ควรล้างมือด้วยสบู่ให้สะอาดทุกครั้ง
- สำคัญที่สุดคืออย่าขึ้นไปเหยียบบนฝารองนั่งของชักโครกเด็ดขาด เพราะนอกจากจะไม่ได้ช่วยให้สะอาดขึ้นแล้ว ยังทำให้ฝารองนั่งสกปรก สร้างความเดือดร้อนให้คนถัดไป และเสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุชักโครกแตกจนอาจบาดเจ็บสาหัสได้
