“ทรัมป์ไป.. ปูตินก็มา”
โดย รศ.วิภา อุตมฉันท์
ทรัมป์เพิ่งกลับจากจีนได้ไม่กี่นาน ปูตินก็เดินทางจากรัสเซียมาหาสีจิ้นผิงทันที ทรัมป์มาจีนเพียง 2 ครั้ง ครั้งที่ 2 ทิ้งช่วงห่างจากครั้งแรกเกือบ 10 ปี ส่วนปูตินไม่ต้องพูดถึง เขากับสีจิ้นผิงปลูกบ้านอยู่ติดกัน เป็นเพื่อนบ้านที่ซี้กันมาก มีโอกาสเมื่อไหร่ก็ข้ามรั้วมาหากัน สรุปแล้วปูตินเคยมาจีนไม่ต่ำกว่า 40 ครั้ง
ไม่ว่าปูตินหรือทรัมป์เมื่อมาเยือนจีน เจ้าบ้านจะให้การต้อนรับขับสู้อย่างสมเกียรติ บรรยากาศทั้งที่เป็นทางการและไม่เป็นทางการแสดงออกถึงไมตรีจิตมิตรภาพที่เจ้าบ้านมีต่อแขกผู้มาเยือนทุกคนและทุกครั้ง จะมีที่พิสดารสุดๆ ก็คือ การเยือนครั้งสุดท้ายของนายทรัมป์นี่แหละ ที่สร้างปรากฏการณ์ให้ชาวโลกตื่นตะลึงไปตามๆ กัน คือ นอกจากขนรถยนต์ส่วนตัวใส่ท้องเรือบินมาเองแล้ว ทรัมป์ยังสั่งให้ทุกคนในทีมที่มาด้วยกัน ให้ทิ้งข้าวของทุกอย่างที่ได้จากเจ้าภาพจีนลงถังใบใหญ่ให้หมดเกลี้ยงก่อนขึ้นเครื่อง เรื่องนี้ถ้าไม่เห็นกับตาพูดไปก็ไม่มีใครเชื่อ เพราะมันผิดธรรมเนียมปฏิบัติไปหมดทั้งทางการทูตและมารยาทของคนธรรมดาทั่วๆ ไปอย่างเรา
สรุปก็คือ ใจทรัมป์ไม่เคยถือจีนเป็นมิตร แต่ที่มาก็เพราะเห็นเป็นจังหวะเหมาะที่จะมาเก็บคะแนนเอาไปอวดชาวบ้าน ทำไมรึ ? สื่ออเมริกันให้ความเห็นว่า ทรัมป์ไปจีนครั้งนี้เพื่อทำคะแนน เพราะอีกไม่นานการเลือกตั้งกลางปีก็จะมาถึง แต่คนอเมริกันที่ต่อต้านทรัมป์กลับพากันออกมาเดินขบวนด่าทอทรัมป์ ที่ก่อกรรมทำเข็ญกับประเทศต่างๆ อย่างไร้มนุษยธรรม..เวเนซุเอลาก็แล้ว คราวนี้มาถึงอิหร่าน ทรัมป์ใช้อำนาจป่าเถื่อนเข่นฆ่าผู้นำประเทศของคนอื่นเป็นว่าเล่น ความปั่นป่วนเกิดขึ้นทั้งในนอกบ้านและในบ้าน ชาวอเมริกันจึงพากันออกมาเดินขบวนขับไล่ทรัมป์เกือบทุกมลรัฐ แม้แต่คนในพรรค Republican เองก็ไม่เว้น แสดงออกให้เห็นว่าไม่เอาด้วยกับนโยบายของทรัมป์ ภายใต้บรรยากาศเช่นนี้ทรัมป์จะต้องทำอะไรสักอย่าง เพื่อช่วยสร้างคะแนนของตนให้ดีขึ้นในสายตาของชาวอเมริกัน
อย่างไรก็ตาม แม้การไปเยือนจีนครั้งนี้ ทรัมป์ตั้งใจเต็มที่ที่จะหยิบยกปัญหาอิหร่านขึ้นมาเป็นหัวข้อในการเจรจากับจีน ขอให้จีนเป็นตัวกลางช่วยเจรจากับอิหร่านยุติศึกและเปิดช่องแคบฮอร์มุซ แต่ผลที่ได้กลับคว้าน้ำเหลว อิหร่านไม่ไว้วางใจอเมริกาแม้แต่น้อย ประกาศจะเปิดแนวรบใหม่ทันทีหากอเมริกาเล่นไม่ซื่อ โดยจะตั้งหน่วยงานใหม่ที่เรียกว่า หน่วยงาน PGSA หรือ Persian Gulf State Authority ขึ้นมาดูแลช่องแคบฮอร์มุซโดยเฉพาะ สรุปแล้วก็คือ ทรัมป์กลับไปมือเปล่าไม่ได้ใจคนอเมริกันอย่างที่คิด
วกกลับมาคุยเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างจีนกับรัสเซียบ้าง.. จีนกับรัสเซียเป็นเพื่อนบ้านที่สนิทสนม มีจุดยืนร่วมกันที่จะสร้างความสัมพันธ์ฉันมิตรและให้ความช่วยเหลือต่อกันอย่างเต็มกำลัง ทำให้เกิดสนธิสัญญาต่างๆ ขึ้นมาหลากหลายฉบับ เช่น ปี 2026 นี้เป็นปีที่ทั้ง 2 ประเทศได้ลงนามสนธิสัญญาความเป็นเพื่อนบ้านที่ดีต่อกันครบรอบ 25 ปี ขณะเดียวกันก็เป็นปีที่ทั้ง 2 ประเทศได้สถาปนาความร่วมมือเชิงยุทธศาสตร์ต่อกันครบรอบ 30 ปีด้วย กล่าวสั้นๆ ก็คือ ตั้งแต่ปี 2013 เป็นต้นมา ในระหว่างที่มีการประชุมระหว่างประเทศในโอกาสต่างๆ สีจิ้นผิงและปูตินได้ใช้โอกาสเหล่านี้ตกลงทำสัญญาระดับทวิภาคีและพหุภาคีต่อกันมาแล้วเกินกว่า 40 ครั้ง
ด้วยแรงหนุนจากความไว้วางใจทางการเมืองที่ลึกซึ้ง และมิตรภาพฉันเพื่อนบ้านที่ดี ทำให้การเจรจาขององค์กรและกระทรวงต่างๆ ทุกระดับของทั้ง 2 ฝ่าย ต่างได้ประโยชน์จากการพัฒนาซึ่งกันและกัน ข้อมูลจากกระทรวงพาณิชย์ของจีนระบุว่า มูลค่าการค้าทวิภาคีในปี 2025 อยู่ที่ราว 2.28 แสนล้านเหรียญสหรัฐฯ ติดต่อกัน 3 ปี โดยทั้ง 2 ฝ่ายต่างรักษาสถานะเป็นคู่ค้ารายใหญ่ที่สุดติดต่อกันมามากกว่า 16 ปี ปริมณฑลหลักๆ ที่ร่วมมือกันยิ่งนานก็ยิ่งลึกยิ่งมั่นคง การเชื่อมประสานกันระหว่างปัญญาประดิษฐ์ การบินอวกาศ เศรษฐกิจสีเขียว การค้าออนไลน์ผ่านพรมแดนต่างๆ ล้วนได้รับดอกผลใหม่ๆ สะสมกันจากปริมาณกระโดดสู่คุณภาพ ปัจจุบัน รถยนต์ของจีนวิ่งขวักไขว่ตามถนนหนทางในรัสเซีย ขณะที่ผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรคุณภาพดีของรัสเซียก็เข้าถึงครัวเรือนประชาชนมากมายทั่วประเทศจีน ที่สำคัญคือทั้งสองฝ่ายตกลงกันที่จะใช้มาตรการฟรีวีซ่าระหว่างกัน จึงยิ่งเสริมส่งให้ประชาชนทั้งสองประเทศเดินทางไปมากันอย่างสะดวกเต็มไปด้วยความคึกคัก การศึกษา วัฒนธรรม และการท่องเที่ยวระหว่าง 2 ประเทศนับวันขยายตัวทั้งกว้างและลึก ปีที่แล้วเป็นปีส่งท้าย “ปีแห่งวัฒนธรรมจีน-รัสเซีย” แทนที่ด้วยการเปิดศักราชใหม่ “ปีแห่งการศึกษาจีน-รัสเซีย” ซึ่งจะช่วยสืบทอดมิตรภาพของประชาชนทั้ง 2 ประเทศให้ใกล้ชิดกันยิ่งๆ ขึ้น
ในขณะที่ความไม่แน่นอนและไม่มั่นคงของสถานการณ์โลกที่ขยายตัวมากขึ้นเรื่อยๆ ทั้งจีนและรัสเซียในฐานะสมาชิกถาวรในคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ ได้ร่วมมือกันธำรงไว้ซึ่งลัทธิพหุภาคีขึ้นในโลกอย่างแน่วแน่ ช่วยกันเสริมส่งให้สหประชาชาติเป็นองค์กรระดับโลกที่มีความศักดิ์สิทธิ์เข้มแข็งยิ่งๆ ขึ้น ที่สำคัญทั้งจีน-รัสเซียต่างเป็นสมาชิกของ “องค์กรความร่วมมือเซี่ยงไฮ้” และ “กลุ่ม BRICS” จึงมีส่วนผลักดันระเบียบโลกให้พัฒนาไปสู่ทิศทางที่เป็นธรรมและสมเหตุสมผลยิ่งๆ ขึ้น
ทั้งจีนและรัสเซียต่างยึดหลักว่า จะต้องรักษาความเป็นเพื่อนบ้านที่ดีต่อกัน ไปมาหาสู่กันอย่างใกล้ชิด ร่วมมือกันให้เหนียวแน่นในฐานะประเทศใหญ่ ช่วยสร้างโลกที่มีหลายขั้ว ซึ่งจะช่วยพิทักษ์เสถียรภาพให้กับประเทศต่างๆ ทั่วโลก
