‘เทศกาลหยวนเซียว’ หรือที่รู้จักในชื่อ ‘เทศกาลโคมไฟ’ หนึ่งในเทศกาลสำคัญของจีนที่ฉลองในวันที่ 15 เดือนอ้ายตามปฏิทินจันทรคติ ในสมัยโบราณเดือนแรกของปีเรียกว่า ‘หยวน’ (元) ส่วนคำว่า ‘เซียว’ (宵) แปลว่ากลางคืน เทศกาลนี้ยังเป็นเทศกาลสุดท้ายของการเฉลิมฉลองตรุษจีน ซึ่งในปี 2021 เทศกาลหยวนเซียวตรงกับวันที่ 26 กุมภาพันธ์
ตามตำนานว่ากันว่า จักรพรรดิฮั่นหมิงตี้ แห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันออก (ค.ศ. 25 – 220) ทรงมีความเลื่อมใสศรัทธาในพุทธศาสนาอย่างมาก พระองค์ทรงทราบว่าในคืนวันที่ 15 เดือนอ้ายตามปฏิทินจันทรคติ พระสงฆ์บางรูปมักจะจุดโคมไฟหรือประทีปในวัด เพื่อเคารพสักการะพระพุทธเจ้า
เมื่อเห็นเช่นนั้นจักรพรรดิฮั่นหมิงตี้จึงรับสั่งให้วัดวาอาราม บ้านเรือนต่างๆ และพระราชวังทุกหนแห่งจุดโคมไฟในวัน 15 ค่ำเดือนอ้าย เพื่อแสดงความเคารพสักการะต่อพระพุทธเจ้า ตั้งแต่นั้นมาเทศกาลนี้จึงกลายเป็นเทศกาลที่มีความสำคัญต่อชาวจีน และนิยมปฏิบัติสืบต่อมาจนถึงปัจจุบัน
ในช่วงเทศกาลหยวนเซียว อาคารบ้านเรือนต่างๆ นิยมประดับประดาโคมไฟหลากสีสัน และมักให้เด็กๆ ถือโคมไฟรูปสัตว์ หรือผลไม้ ซึ่งสัญลักษณ์แห่งความโชคดีในวัฒนธรรมจีน
อีกหนึ่งไฮไลต์สำคัญของเทศกาลนี้คือ ‘ทายปริศนาโคมไฟ’ (猜灯谜) มีต้นกำเนิดตั้งแต่สมัยราชวงศ์ซ่ง (ค.ศ. 960–1279) เจ้าของบ้านจะประดับโคมไฟไว้หน้าบ้านและเขียนปริศนาทิ้งไว้ หากผู้ใดทายคำตอบได้ถูกต้อง ก็จะได้ของรางวัลเล็กๆ น้อยๆ จากเจ้าของโคมไฟ
ทั้งนี้หัวใจหลักของเทศกาลหยวนเซียนคือ ‘การอยู่พร้อมหน้าพร้อมตากับครอบครัว’ ชาวจีนส่วนมากนิยมรับประทาน ‘ทังหยวน’ เพราะเชื่อว่าเป็นสัญลักษณ์ของความสามัคคีในครอบครัว ประเพณีกินทังหยวนเกิดขึ้นตั้งแต่สมัยราชวงศ์ซ่ง และเป็นที่นิยมในสมัยราชวงศ์หมิง (ค.ศ. 1368–1644) และชิง (ค.ศ. 1644–1911)
นอกจากนี้ คำว่า ‘โคมไฟ’ (灯-เติง) ในภาษาจีนยังออกเสียงคล้ายกับคำว่า ‘ทารกแรกเกิด’ (丁-ติง) ดังนั้นการจุดโคมไฟจึงมีนัยยะสื่อถึง ‘การส่องสว่างของอนาคตและการให้กำเนิด’ ชาวบ้านมักจะอธิษฐานขอให้อนาคตราบรื่น สำหรับสตรีที่อยากมีบุตรก็จะมาอธิษฐานขอลูกใต้โคมไฟในวันเทศกาลหยวนเซียว
ที่มา ：https://mgronline.com/china/detail/9500000024789
https://www.chinahighlights.com/festivals/lantern-festival.htm
https://news.cgtn.com/news/2021-02-23/Travelogue-What-is-the-Lantern-Festival–Y74gVWlJQs/index.html
