เมื่อกล่าวถึงจีน เรามักนึกถึงสิ่งประดิษฐ์ที่เปลี่ยนโฉมโลกในยุคโบราณ ได้แก่ เข็มทิศ กระดาษ ดินปืน และ แท่นพิมพ์ แต่ในยุคปัจจุบัน จีนยังคงสร้างนวัตกรรมที่เป็นสัญลักษณ์ของความก้าวหน้า ซึ่งเรียกกันว่า “สี่สิ่งประดิษฐ์ใหม่” ได้แก่ รถไฟความเร็วสูง การช้อปปิ้งออนไลน์ ระบบชำระเงินดิจิทัล และ จักรยานแชร์ใช้ สี่สิ่งประดิษฐ์ใหม่เหล่านี้ไม่เพียงเปลี่ยนชีวิตคนจีน แต่ยังดึงดูดความสนใจจากทั่วโลก
- รถไฟความเร็วสูง
แม้เทคโนโลยีรถไฟความเร็วสูงจะเริ่มต้นจากญี่ปุ่นและยุโรป แต่จีนกลับก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำ ด้วยเครือข่ายรถไฟที่ยาวที่สุดในโลก และเทคโนโลยีที่ล้ำสมัย เช่น รถไฟฟู่ซิง ที่วิ่งได้ถึง 350 กม./ชม. โดยส่วนประกอบและเทคโนโลยีได้รับการพัฒนาโดยจีนเอง ไม่เพียงอำนวยความสะดวกในการเดินทาง แต่ยังช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจในภูมิภาคต่าง ๆ อีกด้วย การรถไฟแห่งประเทศจีน รายงานว่า ณ สิ้นปี 2023 ความยาวของเครือข่ายทางรถไฟที่เปิดใช้งานในจีนรวมอยู่ที่ 159,000 กิโลเมตร โดยในจำนวนนี้เป็นทางรถไฟความเร็วสูงสูงถึง 45,000 กิโลเมตร และคาดว่าปีภายในปี 2025 ระยะทางรวมของเส้นทางรถไฟความเร็วสูง อาจแตะ 50,000 กิโลเมตร - การชอปปิงออนไลน์
จากจุดเริ่มต้นเล็กๆ ของอินเทอร์เน็ตในจีนเมื่อปี 1994 จีนเติบโตจนกลายเป็นตลาดค้าปลีกออนไลน์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก เทศกาลช้อปปิง อย่าง 11.11 หรือ วันคนโสด และ 6.18 กลายเป็นวันที่ผู้คนทั่วโลกจับจ่ายสินค้าผ่านแพลตฟอร์มจีน แม้แต่ประเทศห่างไกลอย่างอาร์เจนตินาและบราซิลยังได้รับอิทธิพลจากการช้อปปิ้งออนไลน์ของจีน ทำให้สินค้าและบริการจากจีนเข้าถึงผู้บริโภคได้อย่างไร้พรมแดน - ระบบชำระเงินดิจิทัล
ระบบชำระเงินผ่านมือถือ เช่น Alipay และ WeChat Pay เปลี่ยนวิถีชีวิตของผู้คนในจีน โดยสามารถใช้ชีวิตประจำวันได้เพียงแค่พกโทรศัพท์มือถือ ไม่ต้องพกเงินสดอีกต่อไป ระบบนี้ยังได้รับการยอมรับในหลายประเทศทั่วโลก ปัจจุบัน ผู้คนการชำระเงินด้วย QR Code กลายเป็นเรื่องปกติ แม้แต่แม่ค้าขายผักก็รับเงินผ่าน Alipay หรือ WeChat Pay ได้ โดยไตรมาสแรกของปี 2024 Alipay มีปริมาณธุรกรรมรวม 118.19 ล้านล้านหยวน หรือเฉลี่ยวันละ 1.31 ล้านล้านหยวน (ราว 6.03 ล้านล้านบาท) หรือเฉลี่ยแล้วต่อหนึ่งนาทีจะมีการทำธุรกรรมประมาณ 912 ล้านหยวน (ราว 4.195 พันล้านบาท) - จักรยานแชร์ใช้
จักรยานแชร์ใช้เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของนวัตกรรมที่ตอบโจทย์การเดินทางระยะสั้นและการรักษาสิ่งแวดล้อม นวัตกรรมนี้ไม่เพียงช่วยลดมลพิษ แต่ยังสร้างอุตสาหกรรมใหม่ในตลาดจักรยานที่เคยซบเซา โดยในปี 2023 มูลค่าของตลาดจักรยานแชร์ใช้ทั่วโลก อยู่ที่ 8.7 หมื่นล้านหยวน (ราว 4 แสนล้านบาท) และของจีนอยู่ที่ 3.51 หมื่นล้านหยวน (ราว 1.6 แสนล้านบาท)
หากในอดีต เข็มทิศ เป็นตัวช่วยในการเดินทาง รถไฟความเร็วสูง ก็ทำหน้าที่คล้ายกัน หากในอดีต แท่นพิมพ์ ทำให้ความรู้แพร่หลาย วันนี้ การชอปปิงออนไลน์ ก็ช่วยกระจายสินค้าและบริการทั่วโลกเช่นกัน จีนเป็นประเทศผู้บุกเบิกนวัตกรรมมาตลอดตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน และยังคงเป็นศูนย์กลางของความคิดสร้างสรรค์ที่ไม่มีวันหยุดนิ่ง
