“ประเทศจีน” ถือได้ว่าเป็นอู่อารยธรรมและเป็นดินแดนที่มีวัฒนธรรมการเล่นกีฬามาอย่างยาวนาน โดยเฉพาะในยุคที่ “เมืองฉางอัน” มีสถานะเป็นเมืองหลวง จีนได้เกิดการแข่งขันกีฬามากมาย และยังเป็นต้นกำเนิดของกีฬาหลายประเภทที่เราพบเห็นในปัจจุบันด้วย วันนี้เราจะพาเพื่อนๆ ทุกคนไปทำความรู้จักกับ “4 กีฬาสุดฮิตที่เคยได้รับความนิยมในจีนโบราณ” กันค่ะว่ามีอะไรบ้าง
ชู่จวี : กีฬาต้นกำเนิดฟุตบอลสมัยใหม่
“ชู่จวี” (蹴鞠) หรือแปลว่า “เตะบอล” ในภาษาไทย เป็นหนึ่งในการแข่งขันกีฬาของจีนโบราณที่มีลักษณะการเล่นคล้ายกับฟุตบอลในปัจจุบัน โดยผู้เล่นจะต้องเตะลูกบอลเข้าตาข่ายเพื่อทำประตูของอีกฝ่ายให้ได้
ชู่จวีถูกบันทึกไว้ครั้งแรกในเอกสารสมัยราชวงศ์ฮั่น “จ้านกว๋อเช่อ” (战国策 – นโยบายยุคจ้านกว๋อ) ซึ่งอธิบายไว้ว่า ชู่จวีเป็นกิจกรรมบันเทิงรูปแบบหนึ่งในหมู่ประชาชนทั่วไป โดยต่อมากีฬาชู่จวีมักจะถูกนำไปเล่นในกองทัพ เพื่อเป็นการฝึกทหารในสมัยราชวงศ์ฮั่น (202-220 ปีก่อนคริสตกาล )
ว่ากันว่าในอดีต จักรพรรดิฮั่นเกาจู่ถือเป็นจักรพรรดิองค์แรกแห่งราชวงศ์ฮั่นตะวันตกที่เป็นแฟนตัวยงของกีฬาชนิดนี้ ซึ่งจักรพรรดิฮั่นเกาจู่ไม่เพียงแต่ชอบดูการแข่งขันเท่านั้น แต่ยังชอบลงไปเล่นด้วยตัวเองอยู่เสมอ ส่วนจักรพรรดิฮั่นอู่หรือจักรพรรดิหลิวเช่อแห่งราชวงศ์ฮั่น นับว่าเป็นหนึ่งในผู้คลั่งไคล้กีฬาชู่จวีเช่นกัน ซึ่งจักรพรรดิฮั่นอู่เคยสร้างสนามแข่งชู่จวีในทุกค่ายทหารที่พระองค์เสด็จไป และยังใช้กีฬาชนิดนี้เป็นวิธีการฝึกทหารอีกด้วย
แม้ว่าชู่จวีจะดูเป็นกีฬาสำหรับผู้ชาย แต่จริงๆ แล้วในสมัยราชวงศ์ฮั่นเคยปรากฎภาพวาดของหญิงสาวมัดมวยผมกำลังเล่นชู่จวี พร้อมโบกแขนเสื้อไปมา ซึ่งบ่งชี้ได้ว่ากีฬาชนิดนี้เป็นที่นิยมในหมู่ผู้หญิงเช่นกัน จนสมัยราชวงศ์ถัง การแข่งขันกีฬาชู่จวีก็ได้กลายเป็นที่แพร่หลายในบรรดานางสนมแห่งราชสำนัก เนื่องจากจักรพรรดิชื่นชอบดูการแข่งขัน และในขณะนั้นจุดประสงค์ของการเล่นชู่จวีก็เพื่อความบันเทิงนั่นเอง
กระทั่งปี 2006 “ชู่จวี” ถูกจัดให้เป็นหนึ่งในมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้กลุ่มแรกของจีน เพื่อเป็นแนวทางในการอนุรักษ์ปกป้องวัฒนธรรมของชาติ
เจี๋ยวตี่ : มวยปล้ำสไตล์จีนโบราณ
“เจี๋ยวตี่“ (角抵) หรือมวยปล้ำสไตล์จีน เป็นกีฬาต่อสู้ชนิดหนึ่งที่ผู้เล่นจะต้องสวมเขาวัวบนหัวและต่อสู้กันเองโดยเลียนแบบการต่อสู้ของวัวป่า ในช่วงราชวงศ์สุย (ค.ศ. 581-618) และราชวงศ์ถัง เจี๋ยวตี่ได้รับความนิยมอย่างมากจากจักรพรรดิ ว่ากันว่าจักรพรรดิมู่จงแห่งราชวงศ์ถังชมการแข่งขันเจี๋ยวตี่ทุกๆ 3 วัน ทั้งนี้ในสมัยราชวงศ์ถัง เจี๋ยวตี่ยังเป็นส่วนหนึ่งของการฝึกทหารและกิจกรรมเพื่อความบันเทิงอีกด้วย
เจี๋ยวตี่ได้รับความนิยมมากจนถึงขนาดที่ว่ามีทีมรวบรวมปรมาจารย์ด้านเจี๋ยวตี่ทั่วประเทศในราชสำนักถัง นอกจากนี้กีฬาดังกล่าวยังเป็นที่นิยมในบรรดาประชาชนทั่วไป ตามบันทึกทางประวัติศาสตร์ระบุไว้ว่า การแข่งขันเจี๋ยวตี่มักจะจัดขึ้นปีละ 2 ครั้งคือ ในช่วงฤดูใบไม้ผลิและฤดูใบไม้ร่วง
ในปี 1991 ซีอานได้มีการขุดพบรูปปั้นสมัยราชวงศ์ถังในสุสานโบราณของเขตถังจินเซียง ซึ่งมีรูปร่างแข็งแกร่ง ครึ่งเปลือยเปล่า เท้าเปล่า สวมกางเกงทรงสามเหลี่ยม และอยู่ในอิริยาบถพร้อมที่จะจู่โจมคล้ายกับท่าทางของกีฬามวยปล้ำ
จีจวี: กีฬาโปโลสมัยโบราณ
“จีจวี“ (击鞠) เป็นกีฬาชนิดหนึ่งที่ใช้ไม้ตีลูกบอลขณะขี่ม้า ลักษณะการเล่นค่อนข้างคล้ายกับโปโลสมัยใหม่ ในช่วงราชวงศ์ถังกีฬาชนิดนี้เป็นที่นิยมในราชสำนักและชาวบ้านทั่วไป ซึ่งในพระราชวังมักมีสนามสำหรับเล่นจีจวีอยู่มากมาย เช่น ศาลาสนามกีฬาในพระราชวังฉางอัน ทั้งนี้กีฬาชนิดนี้ยังถูกใช้เป็นกิจกรรมฝึกทหารในกองทัพเช่นกัน
สำหรับลูกบอลที่ใช้ในการเล่นจีจวีสมัยราชวงศ์ถังมีขนาดเท่ากำปั้น และมักทำด้วยไม้เนื้ออ่อนและไม้เนื้อแข็ง ตรงกลางเป็นรูกลวง ลักษณะกลมและพื้นผิวเรียบ
ทั้งนี้ หลักฐานการละเล่นจีจวีสมัยโบราณสามารถพบเห็นได้ตามภาพจิตรกรรมฝาผนังในโถงพระศพสมัยราชวงศ์ถัง โดยในปี 1971 มีการค้นพบภาพจิตรกรรมฝาผนัง ซึ่งแสดงภาพชายมากกว่า 20 คนกำลังขี่ม้าเล่นกีฬาคล้ายโปโล ในสุสานของจักพรรดิในมณฑลส่านซี
ยิงธนู
ในอดีตต้นกำเนิดของ “การยิงธนู” ส่วนใหญ่มีจุดประสงค์เพื่อการล่าสัตว์และการป้องกันตัว แต่เมื่อกาลเวลาผ่านไปการยิงธนูได้ถูกพัฒนามาเป็นการแข่งขันประลองฝีมือ การฝึกกองทัพทหาร กิจกรรมบันเทิง และกลายเป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาเช่นกัน
ในช่วงต้นของราชวงศ์โจว (11-256 ก่อนคริสตกาล) การยิงธนูถูกบันทึกไว้ว่าเป็นหนึ่งในศิลป์และหลักการใช้ชีวิตหกประการ หรือที่เรียกว่า “ลิ่วอี้” (六艺)
สำหรับการประลองยิงธนูอย่างเป็นทางการนั้นปรากฎขึ้นในสมัยราชวงศ์เว่ย ราชวงศ์จิน และราชวงศ์เหนือใต้ (ค.ศ. 220-589) กระทั่งในช่วงราชวงศ์ถัง การยิงธนูได้กลายมาเป็นส่วนสำคัญของการสอบศิลปะการต่อสู้เพื่อคัดเลือกขุนนาง (武举) โดยจะมีการทดสอบทักษะการยิงธนูทั้งหมด 5 รูปแบบ อาทิ การยิงธนูบนหลังม้า การยิงธนูขณะเดิน และการยิงธนูแนวระนาบ
ที่มา : http://www.chinadaily.com.cn/a/202109/22/WS614a664da310cdd39bc6a892_1.html
